Selepas melahirkan anak, ramai ibu memberikan perhatian kepada penjagaan diri sepanjang tempoh berpantang. Namun, selain pemulihan fizikal, kesihatan mental dan emosi juga tidak boleh diabaikan kerana perubahan selepas bersalin boleh memberi kesan berbeza kepada setiap wanita.
Ada ibu yang mudah menangis, cepat marah, berasa sedih atau terlalu letih walaupun sudah berehat. Keadaan ini sering dikaitkan dengan istilah meroyan selepas bersalin dalam masyarakat Melayu.
Persoalannya, benarkah meroyan berlaku kerana ibu tidak menjaga pantang dengan betul? Adakah hari ke-30 atau ke-44 selepas bersalin menjadi penentu kesihatan ibu?
Menurut penjelasan perubatan, gangguan emosi selepas bersalin boleh dipengaruhi perubahan hormon, tekanan psikologi, sejarah kesihatan mental serta cabaran menjaga bayi. Ia bukan semata-mata berpunca daripada amalan berpantang.
1. Perubahan Hormon Boleh Mempengaruhi Emosi Ibu
Ketika hamil, paras hormon estrogen dan progesteron meningkat dengan ketara. Selepas bersalin, paras kedua-dua hormon ini menurun secara mendadak dan boleh mempengaruhi kestabilan emosi sesetengah wanita.
Pada masa sama, ibu perlu menyesuaikan diri dengan rutin baharu, termasuk berjaga malam, menyusukan bayi dan menghadapi perubahan fizikal.
Menurut National Institute of Mental Health (NIMH), perubahan hormon, tekanan hidup serta tuntutan fizikal dan emosi selepas kelahiran merupakan antara faktor yang boleh menyumbang kepada kemurungan perinatal.
Justeru, masalah emosi selepas bersalin tidak sepatutnya dianggap sebagai kelemahan ibu atau bukti bahawa dirinya gagal menjaga pantang.
2. Meroyan Selepas Bersalin: Kenali Tiga Keadaan Ini
Dalam perubatan moden, terdapat beberapa keadaan yang perlu dibezakan.
Baby blues ialah perubahan emosi sementara yang lazim berlaku dalam dua minggu pertama selepas bersalin. Ibu mungkin mudah menangis, sensitif, cepat tersinggung atau berasa bimbang. Biasanya, keadaan ini beransur pulih dalam tempoh tersebut.
Postpartum depression atau kemurungan selepas bersalin pula lebih serius. Antara tandanya ialah kesedihan berpanjangan, hilang minat terhadap aktiviti harian, berasa tidak berguna, sukar tidur walaupun bayi tidur dan sukar membina hubungan emosi dengan bayi.
Jika gejala berlarutan melebihi dua minggu, ibu perlu mendapatkan pemeriksaan. Bantuan juga perlu dicari lebih awal jika gejala teruk atau mengganggu kehidupan harian.
Sementara itu, postpartum psychosis merupakan gangguan mental serius yang boleh menyebabkan halusinasi, kepercayaan yang tidak berpijak pada realiti dan kekeliruan teruk. Keadaan ini memerlukan rawatan kecemasan.
Maklumat lanjut boleh dirujuk melalui NHS: Postpartum Psychosis.
3. Tujuh Jenis Meroyan, Adakah Diiktiraf Perubatan?
Dalam sesetengah perkongsian mengenai penjagaan tradisional, terdapat istilah seperti meroyan api, ketung, urat, lendir, tinggal, bulu dan kulit.
Walaupun istilah ini digunakan dalam amalan tradisional, pembahagian tersebut bukan klasifikasi diagnosis yang diiktiraf dalam perubatan moden.
Ini kerana gejala selepas bersalin boleh mempunyai punca berbeza. Rambut gugur, misalnya, boleh berkaitan dengan perubahan hormon. Keletihan melampau dan wajah pucat pula mungkin memerlukan pemeriksaan bagi mengenal pasti anemia atau masalah kesihatan lain.
Oleh itu, gejala fizikal dan emosi tidak wajar dilabel sebagai meroyan tanpa penilaian yang sesuai.
4. Hari Ke-30 Penting, Tetapi Bukan Penentu Mutlak
Tempoh berpantang selama 44 hari mempunyai nilai budaya dalam masyarakat Melayu. Namun, ia tidak bermakna semua wanita pulih sepenuhnya sebaik sahaja tempoh tersebut berakhir.
Menurut portal rasmi Kerajaan Malaysia mengenai kesihatan ibu selepas bersalin, ibu perlu menjalani pemeriksaan di klinik kira-kira sebulan selepas melahirkan anak.
Pemeriksaan boleh merangkumi tekanan darah, nadi, berat badan, ujian air kencing, hemoglobin dan pemeriksaan fizikal.
Tujuannya adalah untuk menilai pemulihan ibu serta mengenal pasti masalah kesihatan yang memerlukan perhatian. Bagaimanapun, tiada asas untuk menganggap hari ke-30 sebagai tarikh mutlak semua ibu mesti pulih sepenuhnya atau wajib menjalani rawatan penutup pantang bagi mengelakkan meroyan.
5. Nifas Belum Habis Selepas 30 Hari, Bahayakah?
Darah nifas atau lochia ialah sebahagian daripada proses pemulihan normal selepas bersalin. Menurut NHS: Early Days, pendarahan selepas kelahiran lazimnya beransur berhenti dalam tempoh enam hingga lapan minggu, walaupun tempohnya berbeza antara individu.
Oleh itu, nifas yang masih keluar pada hari ke-30 tidak semestinya menandakan darah tersangkut dalam rahim.
Namun, ibu perlu mendapatkan pemeriksaan jika pendarahan semakin banyak, berbau luar biasa, disertai demam atau sakit perut yang semakin teruk kerana keadaan ini boleh menandakan jangkitan atau komplikasi lain.
6. Rawatan Tradisional Boleh Menggantikan Rawatan Perubatan?
Amalan tradisional mungkin memberikan keselesaan kepada sesetengah ibu. Namun, manfaat yang dirasai tidak semestinya membuktikan sesuatu rawatan mampu mencegah atau menyembuhkan kemurungan selepas bersalin.
Anda mungkin berminat dengan
Ibu juga perlu berhati-hati dengan penggunaan herba dan prosedur yang melibatkan bahagian sulit, terutama ketika luka masih dalam proses penyembuhan atau jika sedang menyusukan bayi.
Sebaiknya, dapatkan nasihat doktor sebelum mencuba rawatan yang keselamatannya belum dipastikan.
7. Suami dan Keluarga Perlu Peka Dengan Emosi Ibu
Ibu selepas bersalin memerlukan lebih daripada makanan berkhasiat dan rehat. Sokongan emosi serta bantuan praktikal daripada suami dan keluarga juga penting.
Suami boleh berkongsi tugas menjaga bayi, membantu menguruskan rumah dan memberikan ruang kepada isteri untuk berehat. Ahli keluarga pula perlu peka jika ibu semakin menyendiri, kerap menangis atau menunjukkan perubahan tingkah laku yang luar biasa.
Menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO), penjagaan selepas bersalin perlu mengambil kira kesejahteraan ibu dan bayi secara menyeluruh, termasuk keperluan mendapatkan maklumat, sokongan dan penjagaan yang sesuai.
Jika ibu mengalami halusinasi, kekeliruan teruk atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri sendiri atau bayi, dapatkan bantuan kecemasan dengan segera melalui Jabatan Kecemasan atau talian 999.
Kesimpulan: Meroyan Selepas Bersalin Bukan Salah Ibu
Kesimpulannya, meroyan bukan semata-mata disebabkan kegagalan ibu menjaga pantang. Kesihatan selepas bersalin perlu dinilai secara menyeluruh, merangkumi keadaan fizikal, emosi dan mental.
Setiap ibu mempunyai perjalanan pemulihan yang berbeza. Jangan biarkan kepercayaan bahawa ibu mesti pulih sepenuhnya selepas 44 hari menyebabkan mereka berasa bersalah atau takut mendapatkan bantuan.
Ibu yang sihat bukan sekadar ibu yang kembali cergas selepas bersalin, tetapi juga ibu yang mendapat sokongan dan rawatan yang diperlukan untuk pulih secara menyeluruh.
Sumber: Perinatal Depression Post Natal WHO
Lubuk konten untuk papa dan mama paling lengkap di seeNI. Pa&Ma kini di seeNI.
Download
sekarang!
