Topik vaksinasi sering kali menjadi perdebatan, namun satu aspek yang sering disalah faham oleh ibu bapa adalah kesan fizikal selepas suntikan BCG diberikan. Ramai ibu bapa tertanya-tanya sama ada parut suntikan BCG bayi yang timbul itu menandakan kesilapan prosedur atau sebenarnya petanda sistem imun anak sedang bertindak balas dengan baik.
Hakikatnya, parut ini bukan sesuatu yang luar biasa. Ia adalah sebahagian daripada proses tindak balas imun tubuh terhadap vaksin yang diberikan.
Berikut adalah penjelasan terperinci daripada pakar perubatan terkenal, Dr. Zubaidi Haji Ahmad, yang mengupas isu ini dengan mendalam daripada teknik suntikan sehinggalah kepada kajian survival kanak-kanak yang mempunyai parut BCG.
Ramai ibu bapa muda tidak faham mengapa anak mereka yang baru dilahirkan memerlukan suntikan vaksin BCG. Malah mereka risaukan parut BCG yang timbul di bahu anak. Sudah menjadi tugas doktor dan jururawat di pusat kesihatan ibu dan anak menerangkan dengan jelas tentang suntikan vaksin ini dengan lebih terperinci.
Saya pernah membaca satu blog seorang ibu muda yang bertanyakan soalan mengenai parut BCG secara terbuka. Kebimbangan ini sering berkisar tentang rupa parut yang kelihatan jelas apabila anak membesar nanti.
“Do you have any petua untuk hilangkan parut BCG? My baby girl dah masuk dua bulan & it seems like she will have parut BCG yang visible tu.”
Soalan sebegini sangat biasa dan menunjukkan betapa parut suntikan BCG bayi sering disalah tafsir sebagai kecacatan, sedangkan ia sebenarnya petanda tindak balas imun yang normal.
Bacille Calmette et Guerrin (BCG) mengandungi bakteria Tubercule Bacillus yang telah dilemahkan dan tidak berbahaya. Vaksin ini tidak menyebabkan penyakit TB, sebaliknya merangsang sistem imun tubuh bayi.
WHO mencadangkan vaksin BCG diberikan kepada kanak-kanak di negara yang mempunyai kadar jangkitan TB tinggi, termasuk Malaysia. Ia berfungsi melindungi kanak-kanak daripada jangkitan TB yang serius seperti miliary TB dan TB meningitis.
Di Malaysia, suntikan BCG diberikan secara intradermal, iaitu pada lapisan antara epidermis dan dermis. Jika suntikan masuk terlalu dalam ke lapisan subcutaneous, ia boleh menyebabkan pembentukan nanah.
Namun begitu, tidak semua kes nanah berpunca daripada kesilapan teknik. Ada juga yang merupakan komplikasi biasa yang akan pulih dengan sendirinya tanpa rawatan agresif.
Kajian menunjukkan kebanyakan nanah akibat suntikan BCG tidak memerlukan antibiotik. Malah penggunaan antibiotik tidak mempercepatkan penyembuhan, selagi tiada pembengkakan kelenjar limfa.
Bayi hanya perlu dibawa berjumpa doktor sekiranya mengalami demam, kesakitan melampau, atau bengkakan di ketiak dan leher.
Selepas suntikan, kawasan bahu bayi akan mengalami bengkak kecil selama beberapa jam. Ia kemudian mengecil dan membentuk nodule keras sebelum pecah menjadi luka kecil dalam tempoh 2 hingga 5 minggu.
Luka ini tidak perlu dibalut atau disapu sebarang krim. Ia akan sembuh sendiri dan akhirnya membentuk parut suntikan BCG bayi yang kekal dalam masa kira-kira tiga bulan.
Kebiasaannya saiz parut tidak melebihi 5 mm diameter.
Satu kajian mendapati kanak-kanak yang mempunyai parut BCG menunjukkan kadar kelangsungan hidup yang lebih baik berbanding mereka yang tidak mempunyai parut.
Ini menunjukkan bahawa parut suntikan BCG bayi adalah tanda sistem imun telah bertindak balas dengan baik terhadap vaksin tersebut.
Parut BCG bukanlah kecacatan dan bukan sesuatu yang perlu dirisaukan secara berlebihan. Ia adalah bukti tubuh anak anda sedang membina perlindungan jangka panjang.
Jika parut kelihatan besar atau timbul keloid, rawatan masih boleh dilakukan apabila anak meningkat dewasa. Yang paling penting, jangan sesekali cuba merawat luka BCG sendiri tanpa nasihat doktor.
Sumber: Dr Zubaidi Hj Ahmad
