Anak cemerlang matematik bukan semata-mata dilahirkan dengan bakat luar biasa. Kajian moden menunjukkan bahawa persekitaran, interaksi harian dan penglibatan ibu bapa memainkan peranan besar dalam membentuk kemahiran numerasi sejak usia yang sangat muda.
“Anak saya memang tak pandai matematik. Mungkin ikut saya.”
Ayat seperti ini sering didengari dalam kalangan ibu bapa yang percaya kebolehan matematik diwarisi sepenuhnya melalui faktor genetik. Jika ibu atau bapa pernah bergelut dengan subjek matematik, mereka mula bimbang anak akan mengalami perkara yang sama apabila memasuki alam persekolahan.
Hakikatnya, walaupun genetik mempunyai pengaruh tertentu terhadap perkembangan kognitif, penyelidikan menunjukkan faktor persekitaran dan pengalaman pembelajaran awal mempunyai kesan yang sangat besar terhadap pencapaian matematik seseorang kanak-kanak.
Malah, ramai pakar pendidikan berpendapat asas kepada anak cemerlang matematik mula terbentuk jauh lebih awal daripada yang disangka, iaitu ketika anak masih berada di peringkat prasekolah dan seawal usia tiga tahun.
Kajian yang diterbitkan dalam Early Childhood Research Quarterly mendapati sokongan ibu bapa dalam aktiviti melibatkan nombor, ruang, bentuk dan penyelesaian masalah mempunyai hubungan yang signifikan dengan pencapaian matematik pada masa hadapan. Ini menunjukkan kemahiran matematik tidak muncul secara tiba-tiba apabila anak memasuki Tahun 1, sebaliknya dibina sedikit demi sedikit sejak usia yang sangat muda.
Apabila bercakap tentang matematik, ramai yang membayangkan buku latihan yang tebal, sifir yang perlu dihafal atau soalan peperiksaan yang rumit.
Sebenarnya, pembelajaran matematik bermula jauh sebelum anak mengenali simbol tambah, tolak, darab dan bahagi. Rumah merupakan “kelas matematik” pertama bagi setiap kanak-kanak.
Ketika ibu meminta anak mengambil tiga biji oren dari dapur, mereka sedang belajar konsep nombor. Apabila anak menyusun blok mengikut warna dan saiz, mereka sedang mempelajari konsep pengelasan dan corak.
Ketika mereka membandingkan siapa mempunyai lebih banyak gula-gula atau siapa mempunyai menara blok yang lebih tinggi, mereka sebenarnya sedang memahami konsep kuantiti dan perbandingan.
Semua pengalaman ini membantu membentuk asas pemikiran matematik tanpa disedari oleh ibu bapa. Menurut penyelidikan yang melibatkan kanak-kanak berusia dua hingga tiga tahun, aktiviti matematik yang dilakukan secara santai dan menyeronokkan bersama ibu bapa memberi kesan positif terhadap perkembangan numerasi awal.
Ini membuktikan bahawa proses membentuk anak cemerlang matematik tidak semestinya berlaku melalui sesi pembelajaran formal. Ia boleh berlaku ketika bermain, membeli-belah, memasak atau melakukan aktiviti harian bersama keluarga.
Ramai ibu bapa beranggapan bahawa anak masih terlalu kecil untuk belajar matematik ketika berusia tiga tahun. Namun, usia ini merupakan antara tempoh paling penting dalam perkembangan otak kanak-kanak.
Pada usia ini, berjuta-juta sambungan neuron sedang terbentuk setiap hari. Otak berkembang dengan sangat pantas dan mempunyai keupayaan luar biasa untuk menyerap maklumat daripada persekitaran.
Penyelidik mendapati bahawa interaksi positif antara ibu bapa dan anak dalam tahun-tahun awal kehidupan mempunyai hubungan dengan pencapaian akademik yang lebih baik apabila mereka meningkat remaja.
Kanak-kanak yang menerima lebih banyak rangsangan pembelajaran sejak kecil menunjukkan prestasi yang lebih baik dalam matematik dan literasi berbanding rakan sebaya mereka.
Atas sebab itu, ibu bapa tidak perlu menunggu sehingga anak memasuki tadika atau sekolah rendah untuk memperkenalkan konsep matematik. Aktiviti mudah seperti mengira mainan, mengenal bentuk, bermain puzzle dan menyusun objek mengikut kategori sudah memadai untuk membantu perkembangan pemikiran matematik.
Antara aktiviti yang boleh dilakukan ialah mengira langkah ketika berjalan, mengenal bentuk pada objek di rumah, membandingkan saiz barang dan mengelaskan mainan mengikut warna atau kategori tertentu.
Aktiviti seperti ini membantu membina asas kepada anak cemerlang matematik
tanpa memberi tekanan kepada mereka.Selain aktiviti pembelajaran, cara ibu bapa bercakap tentang matematik juga memberi kesan besar kepada persepsi anak.
Tanpa sedar, ada ibu bapa yang sering mengeluarkan kenyataan seperti:
“Mama dulu pun gagal matematik.”
“Matematik memang susah.”
“Subjek ini hanya untuk budak pandai.”
Walaupun nampak remeh, ayat seperti ini boleh mempengaruhi cara anak melihat matematik. Apabila mereka membesar dengan kepercayaan bahawa matematik adalah sesuatu yang menakutkan atau hanya untuk golongan tertentu, mereka cenderung kurang yakin terhadap kemampuan diri sendiri.
Sebaliknya, apabila ibu bapa menunjukkan sikap positif terhadap pembelajaran dan menggalakkan anak mencuba walaupun melakukan kesilapan, mereka akan lebih berani meneroka dan menyelesaikan masalah.
Kajian mendapati suasana pembelajaran yang positif di rumah membantu meningkatkan keyakinan dan pencapaian matematik dalam kalangan kanak-kanak. Faktor ini sering menjadi asas kepada pembentukan anak cemerlang matematik pada masa hadapan.
Masyarakat sering menganggap kanak-kanak yang cemerlang dalam matematik mempunyai bakat semula jadi yang luar biasa.
Walaupun ada yang menunjukkan kecenderungan tertentu sejak kecil, majoriti kemahiran matematik berkembang melalui latihan, pengalaman dan pendedahan yang berterusan.
Ramai pakar pendidikan berpendapat bahawa kejayaan dalam matematik lebih banyak dipengaruhi oleh peluang pembelajaran yang diberikan kepada kanak-kanak berbanding bakat semata-mata.
Apabila mereka sentiasa didedahkan kepada aktiviti yang merangsang pemikiran logik, penyelesaian masalah dan penerokaan konsep nombor, mereka akan membina asas matematik yang lebih kukuh.
Dalam erti kata lain, untuk melahirkan anak cemerlang matematik, apa yang diperlukan ialah persekitaran yang menyokong, ibu bapa yang terlibat dan peluang untuk belajar melalui pengalaman harian.
Jika anak masih belum mengenali nombor atau belum pandai mengira pada usia tiga atau empat tahun, ibu bapa tidak perlu terlalu bimbang.
Apa yang lebih penting ialah bagaimana mereka dibimbing setiap hari. Kemahiran matematik bukan hanya terbentuk melalui buku latihan atau kelas tuisyen, tetapi melalui perbualan, permainan, pengalaman dan interaksi yang berlaku di rumah sejak usia kecil.
Daripada terlalu memikirkan soal genetik, ibu bapa boleh mula memberi tumpuan kepada perkara yang berada dalam kawalan mereka hari ini.
Luangkan masa bermain bersama anak. Ajak mereka mengira, membanding, menyusun dan meneroka dunia di sekeliling.
Dalam banyak keadaan, rahsia anak cemerlang matematik bukan terletak pada gen yang diwarisi, tetapi pada pengalaman pembelajaran yang diberikan secara konsisten sejak kecil.
