Ramai ibu ayah menganggap masalah kencing malam dalam kalangan kanak-kanak sebagai perkara biasa yang akan hilang apabila mereka semakin membesar. Walaupun keadaan ini sering berlaku terutama pada usia kecil, ibu ayah tetap perlu lebih peka kerana bahaya kencing malam yang berlarutan boleh memberi kesan kepada emosi, keyakinan diri dan kesihatan anak.
Kencing malam bukan berpunca daripada sikap malas atau kenakalan anak. Ia berlaku secara tidak sengaja ketika tidur dan boleh membuatkan kanak-kanak berasa malu, rendah diri serta takut untuk tidur di rumah saudara atau menyertai aktiviti bermalam bersama rakan-rakan.
Dalam kebanyakan kes, masalah ini akan pulih secara semula jadi apabila perkembangan tubuh dan sistem saraf kanak-kanak semakin matang. Namun begitu, terdapat juga situasi tertentu yang memerlukan perhatian lanjut kerana bahaya ini kadangkala boleh menjadi petanda kepada masalah kesihatan fizikal atau gangguan emosi serta psikologi.
Kencing malam atau bedwetting ialah keadaan apabila kanak-kanak membuang air kecil tanpa sedar ketika sedang tidur. Ia biasanya berlaku dalam kalangan kanak-kanak bawah usia enam tahun dan semakin berkurangan apabila umur meningkat.
Dianggarkan sekitar 15 hingga 20 peratus kanak-kanak berusia lima tahun mengalami masalah ini. Jumlah tersebut menurun kepada sekitar lima peratus pada usia 10 tahun dan kurang daripada satu peratus apabila dewasa.
Masalah ini lebih kerap berlaku dalam kalangan kanak-kanak lelaki berbanding perempuan dan kebanyakannya bukanlah disebabkan penyakit serius.
Terdapat beberapa faktor yang boleh menyebabkan seseorang kanak-kanak lebih cenderung mengalami masalah kencing malam.
Jika ibu atau bapa pernah mengalami masalah yang sama ketika kecil, anak juga mempunyai risiko lebih tinggi untuk mengalaminya.
Sesetengah kanak-kanak tidur terlalu lena sehingga tidak sedar pundi kencing mereka sudah penuh.
Ada kanak-kanak yang masih belum mampu mengenali isyarat pundi kencing penuh dengan baik.
Konflik keluarga, tekanan di sekolah atau trauma tertentu boleh menjadi pencetus kepada masalah ini.
Dalam sebilangan kecil kes, kencing malam mungkin berkait dengan:
Walaupun ramai menganggap ia perkara biasa, bahaya kencing malam yang berpanjangan sebenarnya boleh memberi kesan besar kepada emosi dan perkembangan anak jika tidak ditangani dengan baik.
Menurut Pakar Psikologi Klinikal Jiwadamai Shah Alam, Tasneem Anisa Azmi, masalah kencing malam boleh berkait rapat dengan tekanan emosi dan trauma yang dialami oleh kanak-kanak.
Tasneem berkata, terdapat kanak-kanak yang mengalami kencing malam akibat tekanan emosi yang terlalu berat untuk dipendam pada usia mereka.
“Memang ada kanak-kanak yang mengalami kemurungan atau kegelisahan melampau contohnya tekanan di sekolah atau di rumah yang di luar kawalan mereka,” katanya.
Menurut beliau lagi, ada juga kes membabitkan kanak-kanak yang menjadi mangsa buli namun terlalu takut untuk berkongsi dengan guru atau ibu bapa sehingga tekanan tersebut dipendam terlalu lama.
“Konflik itu akhirnya menyebabkan kanak-kanak itu terlalu stres dan memberi implikasi kepada gejala kencing malam,” jelasnya lagi.
Tambah Tasneem, tekanan emosi dan trauma yang berpanjangan boleh menyebabkan tubuh kanak-kanak menjadi terlalu sensitif sehingga mengganggu corak tidur, hormon dan kawalan pundi kencing mereka.
“Apabila stres yang tinggi dan terlalu trauma, keadaan itu boleh membuatkan badan menjadi terlebih peka dan overactivated,” katanya.
Jika masalah ini berlarutan, ia boleh memberi beberapa kesan kepada anak seperti:
Sebab itu ibu ayah perlu mengelakkan daripada memarahi atau memalukan anak kerana keadaan ini berlaku di luar kawalan mereka.
Anak perlu diyakinkan bahawa mereka bukan sengaja melakukannya dan masalah ini boleh dirawat.
Tindakan menghukum hanya akan membuatkan anak lebih tertekan dan memburukkan keadaan.
Kurangkan pengambilan air dua hingga tiga jam sebelum tidur tetapi pastikan anak cukup minum pada waktu siang.
Teh, kopi, minuman berkarbonat dan coklat boleh meningkatkan keinginan untuk membuang air kecil.
Galakkan anak membuang air kecil dua kali sebelum tidur bagi memastikan pundi kencing kosong.
Bagi kanak-kanak berusia lebih tujuh tahun, penggunaan penggera khas boleh membantu melatih mereka bangun apabila pundi kencing penuh.
Sembelit juga boleh memburukkan masalah kencing malam dan perlu dirawat segera.
Dapatkan pemeriksaan doktor sekiranya anak:
Pemeriksaan awal penting bagi memastikan tiada masalah kesihatan serius yang berlaku.
Bahaya kencing malam bukan hanya memberi kesan kepada keadaan fizikal anak, malah boleh menjejaskan emosi, keyakinan diri dan perkembangan sosial mereka jika berlarutan tanpa perhatian yang sewajarnya.
Sebagai ibu ayah, elakkan memarahi atau memalukan anak kerana keadaan ini berlaku di luar kawalan mereka. Sebaliknya, berikan sokongan, galakan dan perhatian supaya anak berasa lebih tenang dan selamat.
Jika masalah kencing malam masih berterusan terutama selepas usia tujuh tahun atau disertai simptom lain, jangan berlengah mendapatkan nasihat doktor atau pakar. Tindakan awal sangat penting bagi mengelakkan kesan lebih besar kepada kehidupan dan emosi anak.
Sumber: kidneyeducation & Harian Metro
