Bagi sesetengah keluarga, haiwan peliharaan bukan sekadar haiwan yang tinggal di rumah. Kucing yang suka bermanja, arnab yang comel atau ikan yang menenangkan kadangkala menjadi sebahagian daripada rutin harian anak.
Ada anak yang gemar bercakap dengan haiwan peliharaan, berkongsi makanan, membelai, bermain bersama atau sekadar duduk di sebelahnya apabila berasa sedih. Nampak seperti perkara biasa, namun interaksi kecil seperti ini sebenarnya boleh memberi kesan kepada perkembangan emosi kanak-kanak.
Persoalannya, adakah kanak-kanak yang membesar bersama haiwan peliharaan benar-benar mempunyai emosi yang lebih stabil?
Interaksi antara kanak-kanak dan haiwan seperti kucing, anjing, arnab atau ikan bukan sekadar hubungan menjaga dan dijaga. Dalam banyak keadaan, ia mampu membentuk ikatan emosi yang memberi rasa selamat, disayangi dan ditemani.
Bagi kanak-kanak, haiwan peliharaan boleh menjadi teman bermain, tempat meluah perasaan dan ruang untuk mereka belajar memahami makhluk lain. Walaupun haiwan tidak mampu bercakap seperti manusia, kehadirannya sering memberikan ketenangan kepada anak, terutama apabila mereka berasa sedih, takut atau kesunyian.
Pelbagai kajian dalam bidang psikologi perkembangan menunjukkan bahawa interaksi dengan haiwan boleh membantu meningkatkan empati, tanggungjawab dan kepekaan emosi dalam kalangan kanak-kanak.
Haiwan peliharaan boleh memberi kesan yang menenangkan kepada kanak-kanak. Sentuhan seperti membelai kucing atau duduk berhampiran haiwan kesayangan boleh membuatkan anak berasa lebih selesa dan tenang.
Keadaan ini dikaitkan dengan penghasilan hormon oksitosin, iaitu hormon yang berkait rapat dengan rasa selamat, kasih sayang dan hubungan sosial. Sebab itu ada anak yang kelihatan lebih mudah menenangkan diri apabila bersama haiwan kesayangan mereka.
Apabila anak diberi peluang menjaga haiwan, mereka belajar bahawa setiap makhluk mempunyai keperluan tersendiri. Haiwan perlu diberi makan, minum, dibersihkan serta dilayan dengan lembut.
Daripada pengalaman tersebut, anak mula memahami perasaan dan keperluan makhluk lain. Ia membantu membina empati, iaitu keupayaan memahami serta berkongsi perasaan dengan orang lain.
Kanak-kanak yang biasa berinteraksi dengan haiwan peliharaan sering mempunyai saluran emosi yang lebih sihat. Apabila mereka sedih, marah atau takut, kehadiran haiwan boleh membuatkan mereka berasa ditemani.
Walaupun haiwan peliharaan bukan penyelesaian kepada semua masalah emosi, ia boleh menjadi salah satu bentuk sokongan yang membantu anak belajar mengurus perasaan dengan lebih baik.
Bagi anak yang pemalu, kurang bersosial atau tinggal dalam keluarga kecil, haiwan peliharaan boleh menjadi teman yang sangat bermakna.
Kehadirannya mampu mengurangkan rasa sunyi, terutama bagi anak yang gemar bermain bersendirian atau masih sukar meluahkan perasaan kepada orang dewasa.
Walaupun mempunyai banyak manfaat, keputusan untuk memelihara haiwan perlu dibuat dengan penuh pertimbangan. Haiwan memerlukan komitmen, penjagaan rapi dan persekitaran yang sesuai.
Sebelum membawa pulang haiwan peliharaan, pastikan anak tidak mempunyai alahan terhadap bulu haiwan. Pilih haiwan yang sesuai dengan umur anak dan kemampuan keluarga. Sentiasa awasi interaksi antara kanak-kanak kecil dengan haiwan bagi mengelakkan sebarang risiko kecederaan.
Selain itu, ajar anak supaya menghormati haiwan. Jangan biarkan mereka menarik ekor, memukul, mengejar atau mengganggu haiwan ketika sedang makan atau tidur. Haiwan juga perlu menerima penjagaan kesihatan, vaksinasi dan rawatan berkala mengikut keperluannya.
Penting untuk ibu ayah memahami bahawa haiwan peliharaan bukan “ubat” kepada semua masalah emosi anak. Jika anak menunjukkan perubahan emosi yang ketara seperti terlalu murung, kerap menangis, agresif atau sukar dikawal, ibu ayah perlu mendapatkan nasihat daripada pakar psikologi atau profesional kesihatan.
Namun, dalam persekitaran yang selamat, bersih dan penuh kasih sayang, haiwan peliharaan boleh menjadi salah satu elemen sokongan yang positif untuk perkembangan emosi kanak-kanak.
Kanak-kanak yang membesar bersama haiwan peliharaan berpotensi memperoleh pelbagai manfaat dari sudut emosi. Mereka berpeluang mempelajari empati, tanggungjawab, kasih sayang dan cara mengurus perasaan melalui pengalaman harian.
Namun begitu, haiwan peliharaan bukanlah faktor tunggal yang menentukan kestabilan emosi seseorang kanak-kanak. Peranan terbesar tetap datang daripada kasih sayang keluarga, komunikasi yang baik, didikan yang konsisten serta persekitaran rumah yang sihat.
Apabila dijaga dengan penuh tanggungjawab, haiwan peliharaan boleh menjadi teman kecil yang membawa kegembiraan, sekali gus membantu memperkayakan perkembangan emosi anak secara positif.
