Kehamilan adalah satu fasa yang sangat istimewa tetapi pada masa yang sama boleh menjadi tempoh yang mencabar untuk tubuh wanita. Ramai ibu hamil mendapati mereka lebih mudah mengalami demam, batuk, selsema atau jangkitan lain berbanding sebelum hamil. Keadaan ini sering menimbulkan persoalan sama ada perubahan tersebut adalah normal atau petanda masalah kesihatan tertentu.
Sebenarnya, perubahan pada sistem pertahanan badan semasa kehamilan adalah proses semula jadi yang berlaku bagi memastikan perkembangan bayi dalam kandungan berjalan dengan baik. Memahami bagaimana imun ibu hamil berfungsi boleh membantu ibu mengambil langkah yang tepat untuk menjaga kesihatan sepanjang tempoh kehamilan.
Sewaktu hamil, sistem imun ibu akan mengalami perubahan yang kompleks. Janin yang berada dalam kandungan membawa gabungan DNA daripada ibu dan ayah. Dalam keadaan biasa, sistem imun akan mengenal pasti unsur asing dan bertindak balas terhadapnya.
Namun semasa kehamilan, badan perlu menyesuaikan diri supaya janin tidak dianggap sebagai ancaman. Oleh sebab itu, imun ibu hamil menjadi lebih toleran dan kurang agresif terhadap kehadiran janin. Perubahan ini penting untuk memastikan kehamilan dapat diteruskan dengan selamat.
Walaupun mekanisme ini memberi manfaat kepada perkembangan bayi, ia juga menyebabkan ibu lebih mudah terdedah kepada sesetengah jangkitan virus dan bakteria.
Selain perubahan semula jadi pada sistem pertahanan badan, terdapat beberapa faktor lain yang boleh mempengaruhi kekuatan imun semasa kehamilan.
Peningkatan hormon progesteron dan estrogen memberi kesan kepada pelbagai fungsi tubuh termasuk tindak balas imun. Perubahan hormon ini boleh menyebabkan sistem pertahanan badan menjadi kurang efisien dalam melawan jangkitan tertentu.
Kehamilan membawa banyak perubahan dari segi fizikal dan emosi. Kurang tidur, keletihan serta tekanan harian boleh memberi kesan negatif kepada imun ibu hamil. Apabila tubuh berada dalam keadaan tertekan untuk tempoh yang lama, keupayaan badan untuk melawan penyakit turut menurun.
Pemakanan memainkan peranan penting dalam menyokong sistem imun. Kekurangan vitamin dan mineral tertentu boleh menyebabkan tubuh kurang daya tahan terhadap jangkitan serta melambatkan proses pemulihan apabila sakit.
Menurut pakar, beberapa sel imun termasuk sel T akan mengalami perubahan fungsi sepanjang kehamilan. Tujuannya adalah untuk mengelakkan tindak balas yang boleh menjejaskan janin. Namun perubahan ini juga menyebabkan keupayaan tubuh melawan sesetengah patogen menjadi sedikit berkurangan berbanding keadaan biasa.
Sistem imun yang lemah boleh meningkatkan risiko beberapa masalah kesihatan yang tidak boleh dipandang ringan.
Oleh sebab itu, penjagaan kesihatan yang konsisten amat penting bagi memastikan keadaan ibu dan bayi sentiasa berada dalam keadaan baik.
Walaupun perubahan sistem imun adalah sebahagian daripada proses kehamilan, terdapat beberapa langkah yang boleh diamalkan untuk membantu meningkatkan daya tahan badan.
Pilih makanan yang kaya dengan nutrien penting seperti:
Pada masa yang sama, kurangkan pengambilan makanan segera serta makanan tinggi gula kerana ia boleh meningkatkan keradangan dalam badan dan menjejaskan fungsi imun ibu hamil.
Tidur berkualiti selama tujuh hingga sembilan jam setiap malam membantu tubuh menjalankan proses pemulihan secara optimum. Hormon melatonin yang dihasilkan semasa tidur turut menyokong sistem pertahanan badan.
Aktiviti seperti berjalan kaki, yoga prenatal dan berenang dapat membantu meningkatkan pengaliran darah, mengekalkan kecergasan serta menyokong kesihatan sistem imun.
Stres kronik boleh meningkatkan penghasilan hormon kortisol. Jika hormon ini berada pada paras tinggi untuk tempoh yang panjang, fungsi sistem imun boleh terjejas. Amalkan teknik relaksasi seperti pernafasan dalam, membaca doa atau mendengar muzik yang menenangkan.
Sesetengah ibu mungkin memerlukan vitamin tambahan seperti Vitamin C, Vitamin D, zink dan asid folik. Pengambilan suplemen yang sesuai boleh membantu menyokong imun ibu hamil dan menampung kekurangan nutrisi harian.
Jika ibu mengalami demam berpanjangan melebihi dua hari, batuk yang semakin teruk, kesukaran bernafas atau sebarang simptom luar biasa, segera dapatkan pemeriksaan doktor. Rawatan awal penting bagi mengelakkan komplikasi yang boleh menjejaskan ibu dan kandungan.
Kehamilan sememangnya menyebabkan badan menjadi lebih sensitif terhadap jangkitan kerana perubahan semula jadi pada sistem pertahanan tubuh. Namun keadaan ini tidak bermaksud ibu tidak boleh mengekalkan kesihatan yang baik. Dengan pemakanan seimbang, rehat mencukupi, pengurusan stres yang baik dan pemantauan kesihatan secara berkala, imun ibu hamil dapat disokong dengan lebih efektif untuk memastikan kehamilan yang lebih tenang, sihat dan selamat.
