Sembelit merupakan antara masalah penghadaman yang paling kerap berlaku dalam kalangan kanak-kanak. Walaupun sering dianggap sebagai masalah biasa, keadaan ini sebenarnya boleh menjejaskan keselesaan, emosi dan kualiti hidup anak jika berlarutan tanpa rawatan yang sesuai.
Menurut kajian, kira-kira 9.5 peratus kanak-kanak di seluruh dunia mengalami masalah sembelit. Selain menyebabkan ketidakselesaan dan kesakitan, sembelit juga boleh mengganggu aktiviti harian, corak pemakanan, tidur serta perkembangan emosi kanak-kanak.
Tahukah anda, masalah sembelit paling kerap berlaku ketika anak mula diperkenalkan dengan makanan pejal, menjalani latihan penggunaan tandas (toilet training) dan ketika mula memasuki alam persekolahan? Pada fasa ini, pelbagai perubahan berlaku pada tubuh dan rutin harian mereka yang boleh mempengaruhi sistem penghadaman.
Jadi, apakah sebenarnya punca anak kerap sembelit? Adakah ia sekadar disebabkan kurang minum air atau ada faktor lain yang ibu bapa tidak sedar?
Sembelit Selalu Berlaku Pada Umur Berapa?
Bayi 4 hingga 6 Bulan
Ketika bayi mula diperkenalkan dengan makanan pejal, sistem penghadaman mereka masih dalam proses menyesuaikan diri dengan tekstur dan jenis makanan baharu. Keadaan ini boleh menyebabkan najis menjadi lebih keras berbanding ketika mereka hanya menyusu susu ibu.
Bayi yang menyusu badan sepenuhnya jarang mengalami sembelit kerana hampir semua nutrien daripada susu ibu diserap dengan baik oleh tubuh. Sebaliknya, bayi yang mengambil susu formula mempunyai risiko yang lebih tinggi mengalami masalah ini.
Kanak-Kanak 1 Hingga 3 Tahun
Pada usia ini, ramai kanak-kanak sedang melalui proses latihan menggunakan tandas. Ada yang berasa takut, malu atau tidak selesa untuk membuang air besar sehingga memilih untuk menahannya.
Apabila najis ditahan terlalu lama, usus akan menyerap lebih banyak air daripada najis menyebabkan ia menjadi semakin keras dan sukar dikeluarkan.
Kanak-Kanak 4 Hingga 6 Tahun
Kanak-kanak yang mula bersekolah juga berisiko mengalami sembelit. Ada yang enggan menggunakan tandas sekolah kerana tidak selesa, malu atau terlalu leka bermain sehingga mengabaikan keinginan untuk membuang air besar.
Simptom Sembelit Yang Ibu Bapa Perlu Perhatikan
1. Jarang Buang Air Besar
Jika anak tidak membuang air besar selama beberapa hari dan najis yang keluar keras atau kering, ia mungkin petanda sembelit.
Sembelit bukan hanya dinilai berdasarkan kekerapan membuang air besar tetapi juga keadaan najis yang dihasilkan.
2. Menangis atau Meneran Ketika Membuang Air Besar
Najis yang keras boleh menyebabkan anak berasa sakit ketika membuang air besar. Mereka mungkin kelihatan meneran dengan kuat, menangis, berkerut wajah atau enggan ke tandas.
3. Terdapat Darah Pada Najis
Najis yang terlalu keras boleh menyebabkan luka kecil atau rekahan pada bahagian dubur. Akibatnya, ibu bapa mungkin melihat kesan darah merah pada permukaan najis.
4. Perut Keras dan Kembung
Apabila najis terkumpul terlalu lama dalam usus, anak boleh mengalami perut yang keras, kembung, sakit perut atau kekejangan.
5. Hilang Selera Makan
Perut yang penuh dan tidak selesa boleh menyebabkan anak cepat kenyang serta kurang berminat untuk makan.
Selain itu, sesetengah kanak-kanak mungkin menunjukkan tingkah laku seperti menyilang kaki, menepuk punggung, memusingkan badan atau cuba menahan keinginan membuang air besar.
4 Punca Anak Kerap Sembelit
1. Tabiat Menahan Buang Air Besar
Ini merupakan punca utama sembelit dalam kalangan kanak-kanak.
Ada anak yang terlalu leka bermain sehingga mengabaikan keinginan untuk ke tandas. Ada juga yang takut menggunakan tandas atau tidak selesa menggunakan tandas awam.
Semakin lama najis ditahan, semakin banyak air diserap oleh usus dan menyebabkan najis menjadi keras.
2. Kurang Pengambilan Serat
Serat memainkan peranan penting dalam memastikan pergerakan usus berjalan lancar.
Kanak-kanak yang kurang makan buah-buahan, sayur-sayuran dan bijirin penuh lebih mudah mengalami sembelit kerana najis menjadi lebih keras dan sukar dikeluarkan.
3. Perubahan Rutin dan Tekanan Emosi
Perubahan rutin seperti berpindah rumah, melancong, memulakan sesi persekolahan atau menghadapi tekanan emosi boleh mempengaruhi sistem penghadaman.
Kajian juga menunjukkan bahawa faktor psikologi seperti stres, kebimbangan dan masalah tingkah laku boleh meningkatkan risiko sembelit dalam kalangan kanak-kanak.
4. Pemakanan Tertentu Yang Diambil Berlebihan
Makanan Manis
Gula-gula, biskut, kek dan snek manis biasanya tinggi kandungan gula tetapi rendah serat.
Pengambilan yang terlalu kerap boleh menyebabkan sistem penghadaman menjadi kurang efisien dan meningkatkan risiko sembelit.
Produk Tenusu
Susu, keju, krim dan mentega penting untuk tumbesaran kanak-kanak kerana mengandungi kalsium dan vitamin D.
Namun, pengambilan berlebihan boleh menyebabkan sembelit bagi sesetengah kanak-kanak kerana kandungan serat yang sangat rendah.
Anda mungkin berminat dengan
Pisang
Pisang sememangnya kaya dengan vitamin dan mineral, namun pengambilan yang terlalu banyak tanpa pengambilan air dan serat yang mencukupi boleh menyebabkan najis menjadi lebih keras.
Sembelit Bukan Sekadar Masalah Buang Air Besar
Ramai ibu bapa menganggap sembelit hanyalah masalah sementara yang akan pulih sendiri.
Hakikatnya, sembelit yang berpanjangan boleh memberi kesan kepada kesihatan dan emosi anak. Malah, pakar menggunakan garis panduan yang dikenali sebagai Kriteria Rome IV untuk mendiagnosis sembelit berfungsi (functional constipation), iaitu keadaan sembelit yang berlaku tanpa penyakit tertentu sebagai puncanya.
Selain menyebabkan kesakitan, sembelit kronik boleh mengganggu aktiviti harian, pembelajaran, tidur dan keyakinan diri anak.
Bila Sembelit Dianggap Bahaya?
- Tidak membuang air besar melebihi 5 hingga 7 hari.
- Najis berdarah berulang kali.
- Sakit perut yang kuat.
- Perut terlalu kembung dan keras.
- Muntah atau demam bersama sembelit.
- Hilang selera makan dalam tempoh yang lama.
- Berat badan tidak meningkat atau semakin susut.
- Kebocoran najis dalam seluar akibat najis terkumpul terlalu lama dalam usus.
Sekiranya simptom ini berlaku, pemeriksaan lanjut diperlukan bagi memastikan tiada masalah kesihatan lain yang lebih serius.
Bagaimana Merawat Sembelit Pada Anak?
Pendekatan Tanpa Ubat
- Menambah pengambilan serat dalam diet harian.
- Memastikan anak minum air yang mencukupi.
- Menggalakkan aktiviti fizikal setiap hari.
- Membiasakan anak menggunakan tandas pada waktu yang tetap.
- Memberikan sokongan emosi dan mengurangkan tekanan.
- Pendidikan kepada ibu bapa mengenai tabiat pembuangan yang sihat.
Rawatan Perubatan
- Suplemen serat atau pelembut najis.
- Supositori gliserin untuk membantu melembutkan najis.
- Julap osmotik seperti polyethylene glycol (PEG).
- Rawatan khusus bagi kes sembelit kronik yang sukar dirawat.
Dalam kes yang lebih kompleks, rawatan lanjutan seperti fisioterapi lantai pelvis, terapi biofeedback atau prosedur perubatan tertentu mungkin diperlukan.
Cegah Sebelum Terjadi
Walaupun tidak semua kes sembelit dapat dielakkan, risiko masalah ini boleh dikurangkan melalui pemakanan yang seimbang, pengambilan serat dan air yang mencukupi, aktiviti fizikal yang aktif serta tabiat membuang air besar yang sihat.
Jangan tunggu sehingga anak mengadu sakit atau menangis ketika membuang air besar. Semakin awal masalah sembelit dikenal pasti, semakin mudah ia dirawat dan dicegah daripada menjadi masalah kronik yang menjejaskan tumbesaran serta kesejahteraan anak.
Sumber: hellodoktor & pmc
Lubuk konten untuk papa dan mama paling lengkap di seeNI. Pa&Ma kini di seeNI.
Download
sekarang!
